Arie Haan uit Finsterwolde

Woensdag werd bekend dat Arie Haan met pensioen gaat. Veel voetbalfans zullen denken aan zijn gloriejaren bij Ajax, Anderlecht en het Nederlands elftal. Maar voor mij is Haan toch vooral die mopperende, dwarse Groninger die zo’n beetje overal trainer was maar nergens echt wist te overtuigen.

Arie Haan uit Finsterwolde. Finsterwolde, ten noorden van, ja eigenlijk ten noorden van alles zo’n beetje. Voorbij Emmen, voorbij Stadskanaal en Oude Pekela. Ja, zelfs voorbij Winschoten. Finsterwolde aan de Dollard, een verscholen vertakking van de Waddenzee, een kommetje uit de Ems vlakbij de Duitse grens. Bij Finsterwolde horen onder andere de gehuchten Kromme Elleboog, Ganzedijk, Goldhoorn en Hongerige Wolf.

Ik vraag me af of Arie dat wel eens heeft moeten toelichten als hij zich bij zijn eerste werkdag in Albanië, Iran of Kameroen aan zijn nieuwe collega’s kwam voorstellen. “Uit Finsterwolde, bij Groningen in de buurt.” Daar was hij misschien te trots voor. Echte Finsterwoldenaren vinden Groningen waarschijnlijk een soort Randstad.

Het woord “Finster” komt uit het Hoog Duits en kan somber of duister betekenen, maar in oud Fries is “Winstera” het woord voor “noordelijk” of “links” – wat Finsterwolde ofwel in een somber moeras, of links van het moeras situeert. Uit die hoek verwacht je geen sterspelers en wereldreizigers. Dat zijn chagerijnige aardappelboeren die in de zomer naar de camping in Drenthe gaan en ‘s avonds sperziebonen en een tartaartje eten. Op een verjaardag misschien een stukje taart. Het moet niet te gek worden.

Finsterwolde is het thuis van Cafetaria De Halte, Orgelmakerij Van der Putten en voetbalclub VV BNC, een fusie van clubs Nova Zembla en Bravery. In de jaren ’50 stond de gemeente enige tijd onder curatele van Den Haag vanwege de communistische meerderheid in de gemeenteraad. De CPN keerde onder andere uitkeringen uit aan stakers en ontsloeg raadsleden die tegen zulk soort besluiten stemden.

Finsterwolde

Finsterwolde

Uit die regio komt Arie Haan, en dat is precies wat Arie Haan zo’n intrigerende man maakt. In een normale, logische wereld komt Arie Haan zijn hele leven de provincie Groningen niet uit. Zo’n stugge, dwarse vent met vierkante kaken en slordig achterover gekamd haar. Die verwacht je als voorman bij een plaatselijk bouwbedrijf of stuurse uitbater van een eetcafé. Arie Haan moet in een spijkeroverhemd een shagje draaien een met een hese stem roepen dat “Die jongens er godverredomme wel aan denken dat er halve druk op de dwarsbalken moet.”

Maar de wereld is niet logisch. Dus werd juist die man een belangrijke spil in een legendarisch Ajax elftal dat Europa veroverde met innovatief technisch voetbal. En die man reisde als trainer de hele wereld over om aan Chinezen, Grieken en Albanezen uit te leggen hoe je voetballen moet. Maar misschien was het ook juist wel die typisch Groningse nuchterheid die hem op de been hield. Mijn grootmoeder was ook Gronings. Geen land mee te bezeilen af ten toe, maar onverzettelijk en voor de duvel niet bang. Twee wereldoorlogen meegemaakt, negen kinderen groot gebracht en tussendoor nog even in Indonesië gewoond.

Arie Haan was volgens oud spelers van Feyenoord een rasechte klootzak als trainer. Hij liet briefjes voor je achter in plaats van een gesprek te voeren, en maakte afspraken met uitsmijters in het Rotterdamse uitgaansleven om te voorkomen dat zijn mannen te veel gingen stappen. Arie hield niet van dom gelul en aanstellerij. Als je voetballer bent moet je voetballen en godverredomme naar de trainer luisteren. Als je gezelligheid wil dan koop je maar een fles Bols en zet je een plaat van Henk Wijngaarde op.

Arie Haan stopt met het trainerschap omdat hij de stress niet meer aan kan. Ik snap dat wel. Doodmoe om aan zwartgallige Balkanezen de branie en het zelfvertrouwen van Ajax in 1972 uit te leggen, het bijbrengen van leiderschap en eigen initiatief bij fatalistische Perzen en het doordringen tot die mysterieuze Afrikanen. Arie kreeg last van hartritmestoornissen. Op zo’n moment stel ik hem mij voor als gepassioneerd vakbondsman of fractievoorzitter van de CPN. Gezicht rood aangelopen, barse stem, zwaar hoestend. “We moeten ons godverredomme niet de wil op laten leggen door dat salon-socialistische klapvee!” Moppert voorzitter Haan. Wat dat betreft was daarom zijn verblijf in China misschien ook wel het meest succesvolle. Die stoïcijnse, gedisciplineerde cultuur sloot nog het beste aan bij zijn wortels in het helrode Groningen. De Stalinistische grillen van zijn dorpsgenoten zag hij terug in het land van Voorzitter Mao.

Arie Haan gaat met pensioen en daar is hij zelf waarschijnlijk nog het meest gelukkig mee. Biertje drinken bij cafetaria De Halte, hond uitlaten in het Groningse kleiland en af en toe langs de zijlijn bij BNC. Misschien wel lijstduwer bij de NCPN. De Rode Haan gaat op stok.

Advertisements