One Night in Turin

Gascoigne

Engeland in 1990. Een land verscheurd door hooliganisme. Sinds het Heizeldrama op 29 mei 1985 mogen Engelse clubs niet meer uitkomen in de Europa Cup. Op voetbalgebied is het land het zwarte schaap van Europa. En dat is natuurlijk ironisch voor een land waar het spel ‘ontdekt’ is. Het enige podium waar het land zich kan presenteren zijn de EK’s en de WK’s. Het is dus ook daar waar de ogen van een gehele natie op gericht zijn. Eens in de twee jaar mogen de Engelsen laten zien waar ze toe in staat zijn. Tot dusver was dat nog geen succes. De Wereldkampioen van 1966 vliegt er tijdens het WK van 1986 uit in de kwartfinale na een handsbal en een magische solo van Diego Maradona. Het EK van twee jaar later wordt een groter drama. In een poule met Nederland, Sovjet-Unie en Ierland eindigt het land op de laatste plek met 0 punten. Alle drie de wedstrijden gaan kansloos verloren en in de pers wordt er geroepen en gesmeekt om het ontslag van bondscoach Bobby Robson.

De FA houdt echter vast aan Robson en richt haar pijlen op het WK van 1990 in Italië. De kwalificatie verloopt vrijwel zonder problemen. Engeland wordt tweede, slechts één punt achter koploper Zweden. De tickets naar Italië kunnen geboekt worden. Het Engelse nationale elftal besluit haar kamp in te richten op Sardinië. De keuze voor het eiland is niet geheel toevallig. De Italiaanse autoriteiten gaan er van uit dat de Engelse hooligans makkelijker in bedwang kunnen worden gehouden op een eiland dan op het vasteland. De loting zorgt voor gemengde gevoelens. Het land wordt ingedeeld bij Europees kampioen Nederland, aartsrivaal Ierland en Egypte. In de pubs leeft onder supporters het idee dat kwalificatie voor de achtste finale haalbaar moet zijn.

Qua selectiebeleid houdt Robson vast aan de oude garde: Peter Shilton (40 jaar), Terry Butcher (31 jaar) en aanvoerder Bryan Robson (33 jaar) vormen de ruggegraat van het elftal. Maar de selectie herbergt ook een speler waar je voor naar het stadion komt. Het Engelse antwoord op Diego Maradona. De speler die leven blaast in het zo suffe Engelse voetbalteam. Zijn naam is Paul Gazza Gascoigne. Op het moment dat de Engelsen aftrappen tegen de Ieren is deze Geordie 23 jaar. Erg jong om de hoop en de dromen van een natie op je schouders te voelen. Maar geen moment lijkt hij daar last van te hebben. Nog enigzins beperkt tegen Ierland (1-1), speelt hij een droomwedstrijd tegen Nederland (0-0) en geeft hij een assist tegen Egypte (1-0). Door de overwinning op de Egyptenaren plaatst Engeland zich als nummer 1 in de poule voor de achtste finale.

Waar het elftal op het voetbalveld zich van zijn beste kant laat zien, doen de hooligans op andere wijze van zich spreken. Regelmatig komen de fans in aanraking met de Italiaanse politie en het vooroordeel dat leeft in de rest van Europa wordt telkens weer bevestigd. Maar het Engelse team lijkt zich afzijdig te houden. Na de zware poulefase rust het team uit rond het zwembad, ze werken aan hun kleurtje en drinken een biertje met de locals op het strand. Aan niets kan je aan ze merken dat de dromen van een heel land op hun schouders rust. Tijdens de achtste finale nemen de Engelsen het op tegen België. De wedstrijd is lang in evenwicht en de beide ploegen lijken aan te stormen op penalty’s. Maar met nog 90 seconden te spelen geeft Gascoigne (wie anders?) vanuit een vrije trap een assist op David Platt en die kopt de bal voorbij doelman Michel Preud’homme.

In de kwartfinale wacht Kameroen, verrassing van het toernooi en lieveling van de neutrale toeschouwer. Engeland begint goed aan de wedstrijd en het is wederom Platt die de ploeg op voorsprong brengt. Maar ze lijken betoverd door deze voorsprong en geven het iniatief weg aan de Afrikanen. Na een overtreding op veteraan Roger Milla maakt Emmanuel Kundé via een strafschop de 1-1.  Nog geen 5 minuten laten komen ze op voorsprong als Eugène Ekeke een heerlijk steekpassje van Milla verzilverd: 2-1. De vloek van de Engelsen lijkt terug te keren. De klok tikt weg terwijl ze met de moed der wanhoop proberen terug te komen op de wedstrijd. Ze beuken onafgebroken op het doel van doelman N’kono en dat betaalt zich terug in de 83e minuut. Gary Lineker wordt door twee Afrikanen in de sandwich genomen: penalty. Lineker benut zelf de penalty en de wedstrijd heeft een verlenging nodig om tot een winnaar te komen. Geheel in de stijl van de wedstrijd, wordt deze kwartfinale beslist door een penalty. Gascoigne geeft in de 105e minuut een steekpass aan Lineker en wederom wordt de spits ten val gebracht. Weer neemt Lineker plaats achter de bal en op beheerste wijze schiet hij Engeland naar de halve finale.

Voor een land dat de afgelopen jaren op voetbalgebied ondergedompeld is in rouw is de halve finaleplek een zegen. In het stadion van Juventus in Turijn wacht de oude rivaal: West-Duitsland. In Engeland heeft men vertrouwen in de overwinning. Dit vertrouwen krijgt een deuk als Andreas Brehme in de 60e minuut weet te scoren. Zijn vrije trap ketst af op het been van Paul Parker en belandt op ongelukkige wijze in het doel van Shilton. Parker herstelt zich door in de 80e minuut een voorzet te geven die terecht komt op de dij van Jürgen Kohler. De bal komt voor de voeten van Gary Lineker en de spits maakt koelbloedig de 1-1. De verlenging biedt het podium voor een groot drama. Uitgerekend Paul Gascoigne, veruit het grootste talent van de Engelsen, gaat in de 100e minuut wild door op Berthold en krijgt de 2e gele kaart van de knock-out fase. Dit betekent dat hij geschorst is voor een eventuele finale. De Geordie is ontroostbaar, maar weet alle mentale krachten op te rapen in een poging zijn ploeggenoten naar de finale te helpen. Strafschoppen moeten de halve finale uiteindelijk beslissen. Elke penaltyreeks heeft een schlemiel en in deze legendarische wedstrijd luistert hij naar de naam Chris Waddle. Hij mist de beslissende penalty en weer gaat Engeland met lege handen naar huis.

Of toch niet? De hartverwarmende prestatie van de Engelsen heeft een natie weer hoop gegeven in een donkere periode. Vooral Paul Gascoigne heeft een land zes weken lang betoverd met zijn balkunsten en dat geeft de burger moet. Bij thuiskomst worden de spelers onthaald alsof ze wereldkampioen zijn geworden. Engeland is weer helemaal terug op het hoogste niveau en het land kan na een aantal zwarte jaren weer vooruit kijken naar de toekomst. Na het toernooi komt de UEFA met goed nieuws: Engelse teams mogen weer deelnemen aan de Europa Cup. Hoewel de weg naar internationaal succes nog ver is, legt het WK 1990 het fundament voor de latere overwinningen.

One Night in Turin is een prachtige documentaire (met de stijlvolle voice-over stem van Gary Oldman) die de hoop en wanhoop van een voetbalgek land weergeeft in die zomer nu 24 jaar geleden. Het geeft goed weer waarom dat toernooi even belangrijk is voor Engeland als voor Nederland het WK 1998 is. Een echte aanrader!

Advertisements